Ahlaki Gelişim ve Temel Kavramlar

İnsanlar tarih öncesi çağlardan itibaren toplum içerisinde yaşarlar. Bir arada yaşamak zorunda olan insan toplum içerisinde neleri yapıp yapmaması gerektiğini sahip olduğu bilişsel beceriler sayesinde ortaya koyabilmiştir. İyi ve kötü arasındaki ayrım, doğru ve yanlışı ayırt edebilmek ve toplumsal normların oluşum süreci tamamen bir ahlaki gelişim sayesinde ortaya çıkmıştır. Ahlaki gelişim ve prososyal davranışlar toplumsal yaşamın mihenk taşlarıdır.

Ahlaki Gelişimde Temel Kavramlar

Yapılan tartışmalar; insanlar başkası yararına davranışlarda bulunma eğilimindedirler ancak içinde bulundukları toplumun insanı yozlaştırdığı üzerinedir. En genel hali ile bu tartışma insan doğasının iyi mi yoksa kötü mü olduğu sorusu üzerine gelişmiştir. Gelişim boyunca ahlaki ilerlemeyi devam ettirmekteyiz yoksa ahlaklı bireyler olarak dünyaya geldik? Bu soruya cevabı gelişim psikolojisi verecektir.

Ahlak; toplum içerisindeki bireylerin sosyal etkileşimlerini ve ilişkilerini düzenleyen kurallar sistemi olarak tanımlanabilir. Bu yüzden ahlakı, toplum tarafından algılanan ve tanılanan iyi ve kötü davranışlar olarak da düşünebiliriz. Gelişimin tanımından yola çıkarak, ahlaki gelişim kavramını da toplumsal kurallar doğrultusunda neyin iyi neyin kötü olduğunu anlama ve öğrenme süreci olarak ele alabiliriz.

Buna Göz Atın  Kalıtsal Davranış Nedir?

Ahlak Gelişimi: Gelişim Kuramları

Gelişim kuramlarının bir çoğunda ahlaki muhakemeye odaklanılmaktadır. Ahlak gelişimi bakımından da duygu ve davranışlara odaklanan kimi yaklaşımların bulunduğu görülmektedir. Örneklendirmek gerekirse Sigmund Freud ahlaki gelişimi açıklarken kaygı ve suçluluk olguları üzerine odaklanır. Freud, cezalandırılmaktan kaçınmak ve kaygıları azaltabilmek ile birlikte ebeveynlerin şefkatini koruyabilmek için ebeveynlerin standartlarını içselleştirdiklerini ileri sürer. Bu sayede süper-ego gelişecektir.

Davranışçı Kuramlar ve Ahlak Gelişimi

Ahlak olgusu davranış üzerinden değerlendirildiğinde taklit, ceza ve pekiştirme süreçleri ahlaki davranışın gelişimini etkilemektedir. Davranışçı ve sosyal bilişsel yaklaşımlara göre ahlaki davranışlarda bulunan rol modeller, ahlaki yönden uygun olmayan davranışların cezaya tabi olması ve ahlaka uygun sayılan davranışların da takdir vb. durumlar ile pekiştirilmesi yolu ile ahlaklı olan davranışların daha fazla ortaya çıkmasının olası olduğunu söyler.

Ahlaki Gelişim: Ahlaki Muhakeme (Akıl Yürütme)

Çocukların ahlaki konularda ortaya koydukları düşünce ahlakın bilişsel boyutu ile ilgilidir. Ahlaki muhakeme kavramı da burada devreye girer. Davranışların doğruluk veya yanlışlıkları üzerine yargıda bulunma süreci ahlaki muhakeme ile alakalıdır. Piaget ve Kohlberg ortaya koydukları kuramlar ile çocuklardaki ahlaki muhakemenin gelişimini temel almışlardır.

Mersin Üniversitesi-Psikoloji Bölümü'nden 2020 yılında mezun oldum. Covid-19 döneminde yaygınlaşan "Online Terapi" yöntemi ile psikolojik danışma vermeye devam etmekteyim. Mersin Üniversitesi- Psikoloji Lisans 2016-2020 Çağ Üniversitesi- Psikoloji Yüksek Lisans 2021-... Çağ Üniversitesi- Hukuk Fakültesi 2021-...
Yazı oluşturuldu 81

Benzer yazılar

Aramak istediğinizi üstte yazmaya başlayın ve aramak için enter tuşuna basın. İptal için ESC tuşuna basın.

Üste dön