Psikolojik sağlamlık, kişinin yaşamındaki zor dönemlerde, bu dönemin üstesinden gelme/başa çıkma ve uyum sağlama yeteneğidir. Literatürde yapılan çalışmalara göre psikolojik sağlamlığı yüksek olan bireylerin, yoksulluk, hastalık, şiddet gibi zor yaşam olaylarına karşı daha iyi bir mücadele geliştirebildikleri ortaya konmuştur.
Literatürde psikolojik sağlamlıkla ilgili tek bir boyutun tek başına yeterli olmadığı söylenebilir. Tanımların bir çoğunda bazı ortak noktaların olduğu da göze çarpmaktadır. Ortak noktalar, psikolojik sağlamlığın bir dinamik süreç olduğu, zorlu yaşam koşulları ile etkili baş etme, sağlıklu uyum veya yeterlilik gösterme/geliştirebilme süreçleri, zorlu yaşam dönemlerinde yaşamın farklı alanlarında başarı elde edebilmek bazı ortak noktalardandır.
İçindekiler
Psikolojik Sağlamlığı Olumsuz Etkileyen Faktörler
- Alkol kullanımı
- Ergenlik Dönemi
- Hormonal Değişimler (gebelik ve doğum dönemini de içerir)
- Düşük IQ seviyesi
- Geçimsiz bir mizaç veya utangaç olmak
- Akademik başarısızlık
- Etnik bir gruba mensup olmak
Psikolojik Sağlamlık ve Aile Faktörü
Literatürde ortaya konan çalışmalara göre en az dört çocuklu kalabalık bir ailede büyümek, kardeşler arasında yaş farkının ikiden az olması, kronik hastalıklara sahip ebeveynlerin olması psikolojik sağlamlık açısından risk faktörü olarak ele alınır. Aynı şekilde madde kullanım öyküsü olan bir ebeveynin olması veya ebeveynin suç işlemiş olması da olumsuz etki yaratır.
Çevresel Risk Faktörleri ve Psikolojik Sağlamlık
Düşük sosyo-ekonomik durum psikolojik sağlamlığın gelişmesinde olumsuz etki yaratabilmektedir.Cinsel istismar, yoksulluk/evsizlik, yetersiz beslenme gibi etkenler de psikolojik sağlamlığı olumsuz etkilemektedir.
İkili ilişkiler bazında bakacak olursak da, olumsuz akran desteği, toplumsal şiddete maruz kalma kişinin psikolojik sağlamlık geliştirmesine ket vurur.
Bu yazı hazırlanırken Fatma Öz ve Emel Bahadır Yılmaz’ın “Ruh Sağlığının Korunmasında Önemli Bir Kavram: Psikolojik Sağlamlık” adlı makalesinden yararlanılmıştır.
